Kościół świętego Leonarda w Lipnicy Murowanej

Oceń ten artykuł
(1 głos)

kościół św. leonarda w lipnicy murowanej, kościół św. leonarda

W Lipnicy Murowanej od czasów najdawniejszych istniały obiekty kultu religijnego, stała tu nawet gontyna, czyli świątynia Słowian – miejsce spotkań i modlitw. Prawdopodobnie w jej wnętrzu postawiony był Światowid wystrugany z pnia drzewa. Rzeźba przetrwała do dzisiaj, stanowi podporę ołtarza w kościele św. Leonarda, którym zastąpiono pogańską świątynię.

Legenda głosi, że Słup Światowida, bo tak nazwano posąg kultowy, został użyty do stworzenia chrześcijańskiego krzyża, lecz poprzeczna belka nie przetrwała stuleci.

Kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej to jeden z najstarszych kościołów drewnianych w Małopolsce, zbudowano go w XV wieku. W tym samym czasie w innych częściach Polski stały wspaniałe budowle gotyckie z cegły, dlatego tym bardziej cennym wydaje się ten zabytek, stworzony z tak łatwopalnego i podatnego na warunki atmosferyczne materiału. W 2003 roku kościół św. Leonarda w Lipnicy został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Kiedy zbudowano kościół drewniany w Lipnicy murowanej?

Dokładna data budowy kościółka św. Leonarda nie jest znana, a rok 1203, który zapisany został na jednej ze ścian prezbiterium nie rozwiązuje zagadki – prawdopodobnie cyfry zostały przerobione i pierwotnie widniał tu inny rok. Tradycja mówi, że chrześcijańska świątynia istniała tu już w 1141 lub 1143 roku. Może spłonęła? Badania umiejscawiają budowę obecnego kościoła w Lipnicy Murowanej na XV wiek, najwcześniej na połowę wieku XIV.

Architektura kościoła św. Leonarda w Lipnicy Murowanej

Budowla jest orientowana, czyli ustawiona jest względem stron świata. W związku z tym główne drzwi wejściowe ulokowane są od zachodu, boczne drzwi i okna od południa. Konstrukcję tworzą kładzione na zrąb bale modrzewiowe, podstawę, czyli tzw. przyciesie, wykonano z drewna dębowego, fundament jest z kamienia.

Dach pokrywa gont. Na kalenicy wznosi się urocza barokowa wieżyczka z 1711 roku – służyła w owym czasie za dzwonnicę.

Z zewnątrz podstawę okalają soboty, które dobudowano w XVI wieku. Są to wsparte na słupach podcienia, czyli otwarte, zadaszone pomieszczenie. Nazwa sugeruje dzień tygodnia i ma z nim ścisły związek. Konstrukcja miała za zadanie chronić pielgrzymów, którzy przybywali w sobotę na niedzielną mszę.

Jest to świątynia jednonawowa, w której prezbiterium od nawy oddzielone jest łukiem tęczowym z belką podtrzymującą figury i krucyfiks z XV wieku.

We wnętrzu uwagę przykuwa sufit, który w całości pokryty jest wzorzystymi malowidłami o powtarzającym się wzorze. Dekorację wykonano przy pomocy specjalnych szablonów, tzw. patronów.

Ściany zdobią polichromie, które niestety podczas powodzi w 1997 roku zostały wymyte do wysokości 70 cm. Można je określić pojęciem biblii dla ubogich, przedstawiają Ostatnią Wieczerzę, Ukrzyżowanie i Sąd Ostateczny. W nawie i na ambonach namalowano postaci świętych, m.in. św. Stanisława i św. Wojciecha. Na parapecie chóru uwieczniono Dekalog.

To nie jedyne obrazy w kościele. W trzech gotyckich tryptykach ołtarzy można zobaczyć św. Leonarda, św. Mikołaja i adorację Dzieciątka Jezus. Jednak nie są to oryginalne zabytki, to ich kopie. W nocy z 4 na 5 lipca 1992 roku oryginały zostały skradzione, po ich odzyskaniu umieszczono je w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie.

Stary cmentarz

Kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej, jak już wiesz, położony jest w malowniczym miejscu, przy rzece Uszwicy – to nad nią przebiega kładka prowadząca do świątyni od strony miasta. Najbliższe otoczenie zajmuje zabytkowy cmentarz z kamiennymi grobami, które w mglistej scenerii mogłyby posłużyć za tło dla horroru. Znajduje się tu także kwatera cmentarza wojennego nr 299.

Kościół św. Leonarda – chwile grozy

Świątynię zbudowano w zakolu rzeki Uszwicy, do której wpada tu Potok Górzański. Położenie kościółka w takim miejscu stało się powodem do niepokojów o przyszłość istnienia zabytku. Powódź w 1997 roku niemalże doprowadziła do katastrofy budowlanej. Kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej starano się ratować, obwiązano go linami i przywiązano je do potężnego dębu. Wysiłek się opłacił! Fundamenty wytrzymały napór żywiołu i budynek możemy podziwiać w niezmienionej formie.

Chwile grozy powodziowej mieszkańcy Lipnicy Murowanej przeżyli także w 2010 roku. Otoczono wtedy kościół św. Leonarda specjalnym kołnierzem, który ochronił go przed wodą. Kolejne zalanie groziło mu w 2014 roku, postawiono wtedy mobilne zapory wypożyczone od PSP w Bochni. Od 2016 roku Lipnica Murowana posiada własną, specjalnie zaprojektowaną pod otoczenie kościoła mobilną zaporę przeciwpowodziową.

Kościół świętego Leonarda z Lipnicy Murowanej jest jednym z obiektów szlaku architektury drewnianej w Małopolsce. Na liście znajduje się ponad 250 obiektów, jednym z nich jest kościół w Jodłowniku, o którym przeczytać możesz we wpisie: Zabytkowy drewniany kościół w Jodłowniku.

Dodatkowe informacje

  • Współrzędne "Kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej": 49.860458, 20.530544 (zobacz na mapie)
Ostatnio zmieniany środa, 08 luty 2023 17:27
catnh

Cześć!
Kilka słów o mnie i blogu :)
Ludzie marzą o różnych rzeczach, a ja marzyłam o przestrzeni, w której będę mogła opisywać zwiedzone przeze mnie miejsca, abym mogła powrócić pamięcią do tego o czym zapomniałam. Poświęcam nieco czasu na grę terenową o nazwie Geocaching i do tego nawiązuje nazwa bloga i stąd nick, który występuje jako autor, czyli catnh – w metryce jednak wpisano mi imię Alina.
Wiele miejsc tu opisywanych odnalazłam dzięki współrzędnym z zabawy, lecz opisuję również punkty, do których trafiłam przypadkiem lub znajdując je w papierowych i internetowych przewodnikach. A tych papierowych posiadam naprawdę pokaźną kolekcję i wydaje mi się, że nigdy nie jest ich za dużo (to chyba uzależnienie).
Życzę przyjemnej lektury! Liczę, że nie zbombarduję Cię zbyt dużą ilością naukowego bełkotu i podoba Ci się mój styl.